De Australische deelstaat Victoria krijgt vrijwel zeker een eigen ‘Clare’s Law’. In aanloop naar de deelstaatverkiezingen hebben beide grote politieke partijen toegezegd de regeling in te voeren, ongeacht wie wint. Met deze meldregeling voor huiselijk geweld kunnen mensen bij de politie navragen of een huidige of voormalige partner eerder familiaal geweld heeft gepleegd. De toezegging volgt op jarenlange druk van slachtoffers en hun families. Zij vinden dat vrouwen het ‘recht om te weten’ hebben als hun partner een geschiedenis van geweld of misbruik heeft. Een analyse op The Conversation stelt dat de regeling kansen biedt, maar ook duidelijke grenzen kent.
- Beide grote partijen in Victoria beloven voor de deelstaatverkiezingen de invoering van Clare’s Law.
- Via de regeling kunnen mensen bij de politie informatie opvragen over het geweldsverleden van een (ex-)partner.
- In South Australia vond 98 procent van de ondervraagde deelnemers een vergelijkbare regeling nuttig voor beslissingen over hun veiligheid.
- De regeling werkt alleen met informatie die bij de politie bekend is, terwijl het meeste huiselijk geweld nooit wordt gemeld.
Herhaalplegers vormen het belangrijkste argument voor de regeling
Huiselijk en familiaal geweld blijft in heel Australië een nationale crisis, schrijven de auteurs. Volgens de cijfers plegen veel mannen die familiaal geweld gebruiken dat herhaaldelijk. Juist daarom zou het nuttig zijn als iemand kan nagaan of een partner al eerder gewelddadig is geweest.
Elders in Australië bestaat al een vergelijkbare regeling. In South Australia werkt men ermee en die toont volgens de analyse enkele tekenen van succes. Een onafhankelijke evaluatie rekende het model zelfs tot de ‘beste regelingen die wereldwijd bestaan’.
Deelnemers in South Australia herkennen patronen van misbruik
Van de ondervraagde deelnemers in South Australia vond 98 procent dat de regeling hielp bij beslissingen over hun persoonlijke veiligheid. Deelnemers vertelden ook dat de informatie over eerder geweld van een partner hen hielp de patronen te herkennen van het misbruik dat ze zelf meemaakten.
De regeling bleek bovendien een ingang naar gespecialiseerde hulp. De meeste ondervraagde aanvragers hadden nog nooit eerder ondersteuning bij familiaal geweld gezocht.
Toch waarschuwen de auteurs voor te hoge verwachtingen. Er is nog geen sterk bewijs dat zulke meldregelingen het risico op familiaal geweld en doding wezenlijk verkleinen.
Een blanco strafblad betekent nog geen veilige partner
De grootste beperking van Clare’s Law is volgens de analyse dat de regeling steunt op informatie die bij de politie bekend is. Het grootste deel van het huiselijk en familiaal geweld wordt nooit bij de politie gemeld. Ook als geweld wel wordt gemeld, leiden relatief weinig incidenten tot een strafrechtelijke veroordeling.
In Victoria worden beschermingsbevelen bij familiaal geweld, een civielrechtelijke maatregel, meestal toegekend als er een acuut risico op nieuw geweld is. De politie kan een tijdelijke veiligheidsmaatregel opleggen totdat een rechter een definitief bevel uitvaardigt. Ook dat systeem hangt ervan af of slachtoffers het geweld herkennen en zich veilig genoeg voelen om het te melden.
Iemand die familiaal geweld heeft gepleegd, kan daardoor weinig of geen officieel politiedossier hebben, en slachtoffers lopen het risico te denken dat hun partner veilig is.
De auteurs wijzen ook op het gevaar van misbruik door daders. Die zouden de regeling kunnen gebruiken om hun slachtoffers te manipuleren en het misbruik te ontkennen, of als vorm van ‘systeemmisbruik’.
Het model uit South Australia biedt meer dan alleen informatie
Een aantal kenmerken van de regeling in South Australia hangt volgens de analyse samen met het succes ervan. Wie informatie aanvraagt, wordt eerst gescreend en moet een geheimhoudingsverklaring tekenen om de informatie niet verder te verspreiden.
De informatie wordt bovendien gedeeld tijdens een gesprek met de politie en een gespecialiseerde hulpverlener. Dat biedt ruimte voor een risico-inschatting, een veiligheidsplan en verdere ondersteuning, ook als er geen geregistreerd geweld te melden valt. Die gespecialiseerde hulp moet volgens de auteurs centraal blijven staan in een regeling in Victoria.
Wie weet van eerder geweld, kan niet altijd veilig vertrekken
Veel vrouwen die de regeling in South Australia gebruikten, zaten al in een vaste relatie waarin ze geweld meemaakten. Slachtoffers kampen vaak met financiële controle en afhankelijkheid, onzekerheid over huisvesting, zorgen om hun kinderen en toenemende dreiging van de dader. Uit de cijfers blijkt dat het verlaten van een gewelddadige partner vooral voor vrouwen een bijzonder gevaarlijke periode kan zijn.
Daarom moet elke meldregeling volgens de auteurs gepaard gaan met goed gefinancierde gespecialiseerde hulpdiensten en betaalbare huisvesting. In Victoria is de vraag naar zulke hulp nu al groter dan het aanbod. Door een tekort aan woningen lopen veel slachtoffers een aanzienlijk risico.
‘We kunnen de veiligheid van vrouwen niet bij wet regelen zonder ook de gespecialiseerde hulp- en huisvestingsdiensten goed te financieren’, stellen de auteurs.
Auteurs pleiten voor eerder ingrijpen bij daders
De auteurs waarschuwen ook dat er geen verwachting mag ontstaan dat vrouwen het misbruik door een partner hadden moeten zien aankomen of voorkomen. Omdat de regeling ervan uitgaat dat sommige mannen in meerdere relaties geweld plegen, rijst volgens hen de vraag wat er wordt gedaan om bij deze mannen eerder in te grijpen.
Zij pleiten voor meer investeringen in vroegtijdige interventie en het aansprakelijk stellen van daders, waaronder bewezen effectieve programma’s die het gewelddadige en controlerende gedrag van mannen aanpakken. Daarnaast moet er iets gebeuren aan het feit dat zo weinig slachtoffers zich veilig genoeg voelen om naar de politie te stappen. Clare’s Law kan vrouwen een extra weg bieden naar informatie en hulp, maar duurzame investeringen in preventie, vroegtijdig ingrijpen en het aansprakelijk stellen van daders blijven volgens de auteurs nodig.































