De vertegenwoordigers van de Servische Studentenlijst zijn dinsdag in Belgrado beëdigd tijdens de eerste zitting van het nieuwe parlement. De door studenten gesteunde beweging bezet 140 van de 250 zetels na haar overwinning bij de verkiezingen van 25 oktober.
Daarmee heeft de Studentenlijst voldoende zetels om zonder coalitiepartner te regeren. De verkiezingsuitslag maakte een einde aan veertien jaar heerschappij van de partij van Aleksandar Vučić. Zijn Servische Progressieve Partij (SNS) en haar bondgenoten kregen 103 zetels; de overige zeven gingen naar minderheidspartijen.
Buiten het parlementsgebouw verwelkomden honderden aanhangers de nieuwe volksvertegenwoordigers met applaus, protestleuzen en spandoeken met gelukwensen. SNS-leden werden daarentegen uitgejouwd. Een vrouw uit het publiek goot yoghurt over het hoofd van een SNS-parlementslid dat de trappen naar de ingang opliep.
Nieuwe meerderheid krijgt negentig dagen voor regeringsvorming
De beëdiging is de eerste stap naar een nieuwe regering. Zodra het parlement is gevormd, heeft de meerderheid negentig dagen om een premier aan te wijzen, een programma voor te leggen en een kabinet te laten goedkeuren.
Als binnen die termijn geen regering is gekozen, schrijft de grondwet ontbinding van het parlement en vervroegde parlementsverkiezingen voor.
Op de agenda van de eerste zitting staan ook de verkiezing van een parlementsvoorzitter en vicevoorzitters en de vorming van commissies. Totdat een voorzitter is gekozen, leidt het oudste parlementslid de vergadering, bijgestaan door de vier jongste leden van de grootste verkiezingslijsten.
Veel afgevaardigden van de Studentenlijst zijn politieke nieuwkomers, onder wie docenten, hoogleraren en mensen uit de kunstwereld. Kandidaat Mirjana Nikolić vertelde persbureau AFP eerder deze maand dat zij zich grondig voorbereidden door wetten, parlementaire procedures en de taken van volksvertegenwoordigers te bestuderen.
Ook vanuit de studentenbeweging klinkt een aansporing om de nieuwe verantwoordelijkheid serieus te nemen. Een studentenvergadering van een Belgradose opleiding voor bouwkunde en geodesie herinnerde de verkozenen in een open brief eraan dat hoge staatsfuncties geen comfortabele zetels behoren te zijn.
Protestbeweging belooft hervormingen en bestrijding van corruptie
De verkiezingswinst volgde op bijna twee jaar van protesten. Aanleiding was het instorten van een stationsluifel in Novi Sad in 2024, waarbij zestien mensen omkwamen. De ramp werd breed toegeschreven aan corruptie en leidde tot de grootste Servische protesten sinds de val van Slobodan Milošević in 2000.
De Studentenlijst won met een programma tegen corruptie en belooft onder meer betere gezondheidszorg, versterking van het onderwijs en een verdubbeling van het defensiebudget. Binnen de beweging werken linkse en rechtse, pro-Europese en pro-Russische krachten samen.
De beweging wil de toetredingsgesprekken met de Europese Unie vooruithelpen door hervormingen door te voeren. Tegelijk verzet zij zich tegen sancties tegen Rusland en tegen erkenning van Kosovo, dat zich in 2008 onafhankelijk verklaarde van Servië.
Nieuwe parlementsvoorzitter wordt ook waarnemend president
De keuze van een parlementsvoorzitter bepaalt ook wie voorlopig het presidentschap vervult. Die taak ligt bij de voorzitter sinds Vučić in september zijn tweede presidentiële termijn voortijdig beëindigde om naar het premierschap te dingen. Hij heeft nu als oppositieleider plaatsgenomen in het parlement.
Uiterlijk 27 november moeten vervroegde presidentsverkiezingen worden uitgeschreven, die uiterlijk 27 december moeten plaatsvinden. Zowel de Studentenlijst als de SNS wordt geacht een kandidaat naar voren te schuiven. Vučić zelf kan niet opnieuw meedoen: de grondwet beperkt het presidentschap tot twee termijnen.































