Wie regelmatig volkorenbrood, zilvervliesrijst of andere volle granen eet, krijgt automatisch een stof binnen die volgens nieuw onderzoek de darmwerking zou kunnen beïnvloeden. Wetenschappers van de Toho University in Japan tonen aan dat ferulinezuur — een polyfenol dat rijkelijk voorkomt in rijstzemelen en volle granen — samentrekkingen van de darmspieren kan afremmen. De ontdekking, gepubliceerd in de Journal of Pharmacological Sciences, zou op termijn kunnen leiden tot nieuwe voedingsgerichte aanpakken voor darmaandoeningen zoals het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). Voorlopig gaat het echter uitsluitend om experimenten in het laboratorium, niet bij mensen.
- Ferulinezuur remt darmspiersamentrekkingen door spanningsafhankelijke calciumkanalen te blokkeren.
- Het effect trad op bij weefsel van cavia’s en was omkeerbaar en dosisafhankelijk.
- Bij mensen met verstopping zou de stof klachten juist kunnen verergeren.
- Klinische studies bij mensen zijn nog nodig om het effect te bevestigen.
Een vertrouwd bestanddeel op het Nederlandse ontbijtbord
Ferulinezuur zit in veel plantaardige voeding, en dan vooral in volle granen en rijstzemelen — producten die ook op tafels in Nederland en Vlaanderen geen onbekende zijn. De stof stond tot nu toe vooral bekend om zijn antioxiderende en zenuwbeschermende werking. Over de invloed op de darmbeweging — de gecoördineerde spieractiviteit die voedsel en afvalstoffen door het spijsverteringskanaal voortstuwt — was veel minder bekend.
Juist die darmbeweging loopt bij mensen met PDS of de ziekte van Crohn en colitis (IBD) vaak mis. Bij sommigen trekt de darm te sterk samen, bij anderen is de beweging juist verminderd. De onderzoekers, onder leiding van dr. Keisuke Obara, dr. Kento Yoshioka en professor Yoshio Tanaka, wilden weten of ferulinezuur die samentrekkingen rechtstreeks kon beïnvloeden.
Hoe de stof de darmspier tot rust bracht in het lab
Voor hun proeven gebruikte het team het lengtespierweefsel uit de dunne darm van cavia’s. Ferulinezuur verminderde daar de samentrekkingen die werden uitgelokt door verschillende signaalstoffen, waaronder acetylcholine, histamine, prostaglandine F2α en serotonine.
Het remmende effect was omkeerbaar: zodra de stof werd verwijderd, keerden de normale samentrekkingen terug. Ook was het dosisafhankelijk, met een sterkere werking bij hogere concentraties. Uit vervolgproeven op modellen van vaatspiercellen bleek een mogelijke verklaring: ferulinezuur remde de toename van calcium in de cel. Omdat instromend calcium een sleutelrol speelt bij het samentrekken van gladde spieren, wijzen de resultaten erop dat de stof spanningsafhankelijke calciumkanalen blokkeert en zo het signaal om samen te trekken dempt.
Mogelijk gunstig bij diarree, maar risicovol bij verstopping
De bevindingen suggereren dat ferulinezuur zou kunnen fungeren als een natuurlijke regelaar van de darmbeweging. Door overmatige spieractiviteit te kalmeren, zou de stof in theorie kunnen helpen bij mensen met diarree als overheersende klacht.
Datzelfde effect is echter niet voor iedereen wenselijk: bij mensen met verstopping als hoofdklacht, of bij gezonde personen, zou een verdere vertraging van de darmwerking de klachten juist kunnen verergeren.
Dat is een belangrijke nuance. Het betekent dat een eventuele toepassing niet zomaar voor iedere PDS-patient geschikt zou zijn, aangezien de aandoening zich bij de ene persoon uit in diarree en bij de andere in verstopping.
Nog een lange weg naar toepassing bij mensen
De onderzoekers benadrukken uitdrukkelijk de beperkingen van hun werk. De concentraties ferulinezuur die in het laboratorium effect hadden, lagen hoger dan de bloedwaarden die normaal via voeding worden bereikt. In de darm zelf kunnen de concentraties na een maaltijd of supplement wel hoger oplopen, omdat de stof daar rechtstreeks in contact komt met het spijsverteringskanaal.
Dat de bevindingen uit reageerbuis en dierweefsel komen, betekent dat ze nog niet zomaar te vertalen zijn naar de mens. Klinische studies zullen nodig zijn om te bevestigen of het effect ook bij mensen optreedt, welke patienten er baat bij zouden kunnen hebben en welke inname veilig en werkzaam is. Voor wie nu al aan darmklachten lijdt, biedt het onderzoek dus vooral een aanknopingspunt voor verder wetenschappelijk werk — geen kant-en-klaar advies.
Zou u voedingsstoffen zoals ferulinezuur uit volle granen overwegen als hulp bij darmklachten, of wacht u liever op klinisch bewijs? Deel uw ervaring en gedachten hieronder.
