Een rechtbank in de Tanzaniaanse handelshoofdstad Dar es Salaam heeft vrijdag oppositieleider Tundu Lissu veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf wegens opruiing. Een panel van drie rechters liet de aanklacht wegens hoogverraad vallen, waarop de doodstraf stond. Daarmee is die dreiging van tafel, maar Lissu werd wel veroordeeld voor een vergrijp dat niet tot de aanklachten behoorde. De 58-jarige leider van de grootste oppositiepartij Chadema noemde het proces in de rechtszaal ‘politieke vervolging’. De zaak werd internationaal nauwlettend gevolgd en riep eerder kritiek op van Britse en Europese parlementariërs.
- Tundu Lissu, leider van oppositiepartij Chadema, kreeg vrijdag vier jaar cel voor opruiing.
- De aanklacht wegens hoogverraad, waarop de doodstraf stond, werd door de rechters verworpen.
- Lissu zat volgens DW al negentien maanden vast.
- Een rechter benadrukte dat hoger beroep mogelijk is.
Een toespraak over het ‘blokkeren’ van de verkiezingen leidde tot zijn arrestatie
Lissu werd in april 2025 opgepakt vanwege een toespraak waarin hij volgens de aanklagers tegen zijn aanhangers zei dat de oppositie de verkiezingen zou ‘blokkeren’ en ‘opstand zou mobiliseren’. Hij pleitte onschuldig. Volgens Lissu overtrad zijn toespraak geen enkele wet en was de vervolging politiek gemotiveerd.
Zijn arrestatie viel in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van oktober 2025, toen de regering volgens Al Jazeera een golf van arrestaties en ontvoeringen van tegenstanders en critici uitvoerde. Het was de eerste keer dat Lissu met zulke zware aanklachten te maken kreeg, hoewel hij al herhaaldelijk was opgepakt vanwege zijn verzet tegen de regering. In 2017 overleefde hij een moordaanslag waarbij hij zestien keer werd geraakt. Hij moest daarna bijna twintig operaties ondergaan en gelooft dat de aanslag politiek gemotiveerd was.
Rond de verkiezingen vielen honderden tot duizenden doden
De arrestatie van Lissu, vermeende ontvoeringen van critici en de uitsluiting van Chadema van de verkiezingen van oktober 2025 voedden protesten in het hele land. President Samia Suluhu Hassan werd uitgeroepen tot winnaar met 98 procent van de stemmen.
Volgens DW kwamen honderden mensen om toen de politie in meerdere steden het vuur opende op demonstranten. De oppositie en mensenrechtenorganisaties spreken van duizenden doden. Een door president Hassan ingestelde commissie meldde in april dat zeker 518 mensen waren gedood en legde de schuld voor het geweld bij de demonstranten. De regering ontkent dat veiligheidstroepen buitensporig geweld hebben gebruikt.
De rechters zagen opzet om de verkiezingen te verstoren
Voorafgaand aan de uitspraak werden de veiligheidsmaatregelen in Dar es Salaam en rond het gerechtsgebouw aangescherpt. Aanhangers van Lissu kwamen naar de zitting en de rechtszaal zat vol.
Volgens de rechters waren Lissu’s uitspraken over het blokkeren van de verkiezingen bedoeld om de stemming te verstoren en tot geweld aan te zetten.
“We zijn ervan overtuigd dat de verdachte met zijn uitspraken de verkiezingen wilde verstoren en geweld wilde uitlokken”, zei een van de rechters.
Het proces was volgens Al Jazeera pas het derde spraakmakende proces wegens hoogverraad in de geschiedenis van het Tanzaniaanse vasteland. De eerste twee, in de jaren zeventig en tachtig, draaiden om verdachten die ervan werden beschuldigd een staatsgreep en een moordaanslag te beramen tegen stichtend president Julius Nyerere.
Lissu beschuldigt rechters van handelen op bevel van de regering
Lissu reageerde fel op de uitspraak en betwistte dat hij kon worden veroordeeld voor een ander feit dan het hoogverraad waarvan hij was beschuldigd.
“Ik ben niet aangeklaagd voor opruiing, maar jullie rechters veroordelen me daarvoor alleen om indruk te maken op degene die jullie de titels geeft”, zei Lissu.
Daarmee verwees hij kennelijk naar president Hassan. “Ik geloof dat dit instructies waren”, voegde hij eraan toe. “Dit was allemaal politieke vervolging. Er werden excuses verzonnen om mij op te sluiten.”
Hoger beroep is mogelijk, internationaal klinkt kritiek
“We veroordelen u tot vier jaar gevangenisstraf, maar de deur staat open voor hoger beroep”, zei de rechter bij het uitspreken van de straf.
De zaak had al eerder kritiek opgeleverd van Britse en Europese parlementariërs. Zij noemden het proces politiek gemotiveerd en riepen op tot Lissu’s onmiddellijke vrijlating. In een brief aan president Hassan schreven zij: “Het inzetten van de doodstraf tegen een politieke tegenstander dreigt het rechtssysteem te veranderen in een instrument van politieke repressie.”































