“De uitgebreide aandacht in de media voor veilig kijken naar de zonsverduistering heeft mogelijk voor awareness gezorgd.” Met die woorden verklaart het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) waarom de schade na de gedeeltelijke zonsverduistering van 12 augustus relatief beperkt is gebleven. Toch registreerden oogartsen in Nederland bij zeker achttien patiënten schade aan het netvlies door het kijken in de zon. Het gaat om vijf kinderen en dertien volwassenen. Dat blijkt uit een rondgang van het NOG, waarop 51 ziekenhuizen en zelfstandige klinieken reageerden.
- Achttien patiënten met netvliesschade zijn geregistreerd, onder wie vijf kinderen en dertien volwassenen.
- De meeste klachten zijn mild, zoals het zien van vlekken; enkele gevallen zijn ernstiger.
- Het NOG verwacht pas over ongeveer een jaar meer te weten over het uiteindelijke herstel.
Het NOG benadrukt dat het niet om een formeel onderzoek gaat. Oogartsen door heel het land werd gevraagd in de week rond 12 augustus bij te houden welke patiënten zich meldden met oogklachten die met de zonsverduistering te maken hadden.
Meeste patiënten melden vlekken, enkele gevallen zijn ernstiger
De meerderheid van de patiënten heeft klachten van milde aard, zoals het zien van vlekken. “Een enkele oogarts meldt ook een ernstiger beeld”, laat het gezelschap weten. Of de klachten weer overgaan, valt nog niet te zeggen.
“Bij retinitis solaris (schade aan het netvlies) kan het herstel weken tot maanden duren”, aldus het NOG. “Oogartsen zullen de betrokken patiënten daarom blijven volgen. Naar verwachting kan pas over een jaar een beeld worden gegeven van het uiteindelijke herstel.”
De medische aandoening die ontstaat door direct in de zon te kijken, heet solaire retinopathie. Volgens oogspecialisten van het Amsterdam UMC werken het hoornvlies en de ooglens als een vergrootglas: ze bundelen de geconcentreerde ultraviolette en infrarode straling recht op de macula, het gevoelige centrale deel van het netvlies dat verantwoordelijk is voor scherp zien, lezen en het herkennen van gezichten.
Oogartsen waarschuwden vooraf voor kijken zonder bescherming
In de aanloop naar de verduistering waarschuwden artsen nadrukkelijk om niet direct in de zon te kijken. “Om direct in de zon te kijken is alleen een eclipsbril geschikt”, zei oogarts Ike Schouten. Dat moet een goede, onbeschadigde bril zijn. “Als je zonder bescherming in de zon kijkt, kun je schade aan het netvlies krijgen.”
Volgens Schouten viel het aantal meldingen mee doordat er veel aandacht was voor veilig kijken. Toch bleek uit een peiling voorafgaand aan de verduistering dat bijna een op de vijf Nederlanders, zo’n 19 procent, van plan was zonder oogbescherming naar de zon te kijken.
De verduistering van 12 augustus was de grootste gedeeltelijke zonsverduistering die vanuit Nederland te zien was sinds die van 11 augustus 1999.
Op het hoogtepunt, rond 20.11 uur, bedekte de maan ongeveer 88 tot 90 procent van het zonsoppervlak. Een vergelijkbare bedekking is in Nederland pas weer te zien in 2081.
Zorgen over de socialemediatrend #Sungazing
Naast de nasleep van de verduistering maken oogartsen zich zorgen over de socialemediatrend #Sungazing, waarbij mensen bewust direct in de zon kijken. “Ook buiten een zonsverduistering kan dit leiden tot blijvende schade aan het netvlies”, waarschuwt het NOG. “Die schade ontstaat pijnloos, wordt vaak pas later opgemerkt en is niet te genezen.”
Heb je zelf de zonsverduistering bekeken en zo ja, hoe zorgde je voor bescherming van je ogen? Deel je ervaring hieronder.
