Een mannetjesjaguar heeft een ongekende zwerftocht van ruim 2100 kilometer gemaakt langs de zuidelijke rand van het Amazoneregenwoud in Brazilië. Het dier, door onderzoekers Gaspar gedoopt, doorkruiste snelwegen, boerderijen, veehouderijen en andere door de mens aangepaste landschappen. De tocht werd gevolgd via een gps-halsband en verruimt het beeld dat wetenschappers hadden van wat deze grote katten fysiek aankunnen. Volgens Jon Morant van University College Dublin lag het vorige afstandsrecord voor een gezenderde jaguar op ongeveer 60 tot 100 kilometer – een fractie van wat Gaspar aflegde.
- De 8-jarige jaguar Gaspar legde 2122 kilometer in vogelvlucht af langs de rand van het Amazonewoud.
- Het vorige record voor een gezenderde jaguar was slechts 60 tot 100 kilometer.
- De halsband stopte eind november 2025 met het doorgeven van locaties; het lot van het dier is onzeker.
Van vast territorium naar een tocht van meer dan een jaar
Onderzoekers vingen het dier en voorzagen het op 11 november 2024 van een halsband, als onderdeel van een langlopend project dat in 1999 begon. De studie richt zich op de manier waarop jaguars hun leefgebied gebruiken langs de rivier de Araguaia, een mogelijke natuurcorridor die de Cerrado-graslanden met de Amazone verbindt.
Gaspar bleef eerst enige tijd in zijn vaste leefgebied van ongeveer 700 vierkante kilometer langs de Araguaia, voordat hij aan zijn omvangrijke zuidwaartse trektocht begon. De onderzoekers registreerden 2122 kilometer in vogelvlucht, tot de halsband eind november 2025 geen locaties meer doorgaf. De werkelijk afgelegde afstand ligt volgens Morant vermoedelijk veel hoger.
Waarom een oudere jaguar zo ver trekt, blijft een raadsel
Zwerftochten komen vaker voor bij jonge jaguars van één tot drie jaar oud die op zoek zijn naar een eigen territorium. Dat een volwassen dier van acht jaar zo’n reis maakt, is opmerkelijk. Gaspar zou op zoek kunnen zijn geweest naar beter voedsel, paringsmogelijkheden of een geschikter leefgebied, aldus Morant.
“Naast de buitengewone afstand vind ik het vooral intrigerend dat hij blijkbaar geen territorium heeft gevestigd, ondanks meer dan een jaar van voortdurende beweging door gebieden die op zijn minst deels geschikt waren voor jaguars”, zegt Jose Garcia Herrera van de Spaanse Nationale Onderzoeksraad.
De reis legt een probleem bloot voor natuurbescherming
De vondst laat zien dat jaguars veel grotere afstanden kunnen overbruggen dan gedacht, maar dat brengt ook risico’s met zich mee. Dieren die zo ver reizen, komen vaker in aanraking met de mens. “Individuen die zo ver trekken, zijn meer blootgesteld aan door de mens veroorzaakte risico’s, zoals jacht of doding vanwege aanvallen op vee”, zegt Morant.
In door mensen aangepaste gebieden lopen jaguars gevaar door stroperij en worden ze door veehouders soms gedood om hun vee te beschermen.
Dat betekent dat de bestaande beschermde gebieden mogelijk tekortschieten voor dieren die zich over zulke enorme afstanden verplaatsen. “Misschien moeten we heroverwegen hoe beschermde gebieden zijn ingericht en georganiseerd”, stelt Morant. Voor een soort die zich niet aan reservaatsgrenzen houdt, zou dat betekenen dat natuurcorridors tussen leefgebieden belangrijker worden dan afzonderlijke beschermde zones.
Het lot van Gaspar is onzeker
Wat er met Gaspar is gebeurd, weet niemand. Hij kan zijn neergeschoten of vergiftigd, maar het is ook mogelijk dat simpelweg de halsband is uitgevallen. In dat geval zou Gaspar nog altijd door het Braziliaanse landschap kunnen trekken.
Wat vindt u van deze bijzondere ontdekking? Zouden natuurcorridors de oplossing zijn om zulke verre zwervers te beschermen? Deel uw mening hieronder.
