Het hedgefonds Situational Awareness van de Duitse AI-prodigy Leopold Aschenbrenner is in ernstige problemen geraakt. Het fonds, dat op zijn hoogtepunt naar verluidt zo’n 20 miljard dollar (ruwweg 18 miljard euro) beheerde, moest woensdag het grootste deel van zijn beursgenoteerde aandelenposities verkopen aan Citadel, de investeringsgigant van Ken Griffin. Volgens berichtgeving heeft Aschenbrenner zijn investeerders inmiddels om een injectie van vers kapitaal gevraagd en hun daarnaast de mogelijkheid geboden om activa rechtstreeks van het fonds over te nemen. De affaire domineert sinds enkele dagen de financiële krantenkoppen en de tijdlijnen op X.
- Situational Awareness moest het gros van zijn publieke aandelen aan Citadel verkopen.
- Het fonds beheerde op zijn piek naar verluidt zo’n 20 miljard dollar.
- Oprichter Leopold Aschenbrenner (midden twintig) werd eerder publiekelijk ontslagen bij OpenAI.
- Het fonds behaalde sinds de oprichting naar verluidt een rendement van 1000 procent.
Aschenbrenner geldt al sinds zijn tienerjaren als een uitzonderlijk talent. De van oorsprong Duitse student arriveerde op zijn vijftiende aan Columbia University, sloot zich aan bij het debatteam en richtte er een groep rond ‘effectief altruïsme’ op — dezelfde filosofische stroming die ook Sam Bankman-Fried aanhing. In 2021 studeerde hij op zijn negentiende af als beste van zijn lichting.
Van gevierd OpenAI-onderzoeker tot publiekelijk ontslag
Na zijn studie kwam Aschenbrenner terecht bij het superalignment-team van OpenAI in San Francisco, dat werkt aan het waarborgen dat superintelligentie in lijn blijft met menselijke waarden. In 2024 werd hij ontslagen; volgens OpenAI omdat hij op ongepaste wijze interne informatie met externe onderzoekers zou hebben gedeeld. Aschenbrenner betwistte die lezing in een podcast. Hij zei geen gevoelige informatie te hebben verstrekt en koppelde zijn vertrek aan een interne memo over de beveiligingsmaatregelen van het bedrijf.
Bredere bekendheid kreeg hij in juni 2024 met een essay van 165 pagina’s, getiteld Situational Awareness. Daarin betoogde hij dat AI de economie razendsnel zal veranderen en gigantische investeringen vergt in rekenkracht, halfgeleiders, geheugen en energie-infrastructuur. Hij waarschuwde voor ‘moedwillige blindheid’, voor een mogelijke oorlog met China en voor de gevaren van superintelligentie. Onderaan bedankte hij onder meer Ilya Sutskever en Jan Leike, die zijn team bij OpenAI leidden.
Een fonds zonder eerdere beleggingservaring
Vervolgens richtte Aschenbrenner — zonder enige eerdere beleggingservaring — het gelijknamige, op AI gerichte hedgefonds op. Onder de investeerders bevonden zich Jane Street, Stripe-oprichters Patrick en John Collison en voormalig GitHub-topman Nat Friedman. Het fonds startte met minder dan 1 miljard dollar en groeide naar verluidt in snel tempo door tot zo’n 20 miljard. Toch bleef de organisatie klein: volgens een recente toezichtsrapportage telde het slechts acht medewerkers, van wie vier beleggingsprofessionals.
Tot voor kort werd Aschenbrenner in Silicon Valley op handen gedragen — podcaster Tim Ferriss noemde hem zelfs de ‘Nostradamus van AI’.
Dat imago is snel gekanteld. Op sociale media wordt zijn gezicht nu volop gebruikt om zijn verliezen te bespotten, met AI-gegenereerde video’s en memes. Toch staat niet iedereen in het AI-ecosysteem tegenover hem: Aschenbrenner is verloofd met Avital Balwit, stafchef van Anthropic-topman Dario Amodei.
Wat een miljardenverlies bij een klein fonds betekent
De gedwongen verkoop aan Citadel illustreert een klassiek risico bij hefboomfinanciering: rendementen kunnen spectaculair oplopen — naar verluidt 1000 procent sinds de oprichting — maar bij een omslag versnellen de verliezen even hard. Een hedgefonds dat met geleend geld belegt, kan bij dalende koersen gedwongen worden posities te verkopen om aan verplichtingen te voldoen. Voor de investeerders van Situational Awareness betekent het verzoek om vers kapitaal dat zij moeten kiezen: bijstorten om het fonds overeind te houden, of hun verlies nemen.
Voorlopig houdt het fonds vast aan zijn portefeuille van niet-beursgenoteerde AI-bedrijven, waaronder een belang in Anthropic. Of Aschenbrenner lang genoeg overeind blijft om zijn langetermijnvisie op AI uit te laten komen, is daarmee de grote vraag.
Is dit een leerzame les over de gevaren van hefboombeleggen in de AI-hype, of krijgt Aschenbrenner op termijn alsnog gelijk? Deel uw kijk op deze zaak.
